В.Двуреченский атындағы ауылшаруашылық институты

«А.Байтұрсынов атындағы Қостанай өңірлік университеті» коммерциялық емес акционерлік қоғамы
Соц.сети
Ғылыми бағыттар

Кафедра оқытушылары ҒЗЖ келесі бағыттарда орындайды

Қостанай облысының күрт континентальды климатында дәнді дақылдарды, дәрілік өсімдіктерді зерттеу мәселелеріндегі химиялық тәсілдер;

Өсімдіктерді, адамдар мен жануарларды биоморфологиялық, физиологиялық зерттеу.

ҚР БҒМ Ғылым комитетінің 2018-2020 жылдарға арналған гранттық қаржыландыруына арналған ғылыми жоба. Тақырыбы: "Солтүстік Қазақстанның сирек кездесетін өсімдік түрлері популяциясының генофондтарын молекулярлық-генетикалық талдау", ғылыми жетекшісі Султангазина Г.Ж.

Профессор Т. М. Брагина Еуроодақтың "Ауыл шаруашылығы үшін ресурстарды тұрақты пайдалану және Қазақстан мен Батыс Сібірдің оңтүстігіндегі климаттық жағдайларға бейімделу жөніндегі инновациялар" Rekks Мемлекетаралық жобасының бірлескен әзірлеушісі және жауапты орындаушысы (Германия-Қазақстан-Ресей, 2018-2021 жж.); Еуроодақтың "Training the new generation of entomologists in DNA-based molecular and genomic methods" Мемлекетаралық жобасының топ қатысушысы және үйлестірушісі (Қазақстан) (Норвегия) internationalnetwork (entomol, 2017-2020); ҚР БҒМ Ғылым комитетінің "Қостанай облысындағы сирек кездесетін және жойылып бара жатқан жануарлар және олардың қазіргі мәртебесі" жобасының мемлекеттік грант бойынша жетекшісі (2015-2017 жж.)

"Химия" ББ ПОҚ ҚР ҒТА ҒО тіркелген "қоршаған орта объектілерін химиялық-экологиялық зерттеу" бастамашылық тақырыбын әзірлеуде (Жет. х.ғ.к. Таурбаева Г.У., х.ғ.к., профессор Абдыкаликова К.А., аға оқытушы Тауакелов Ч.А.). Кәсіпорындардың қоршаған ортасының, ағынды суларының жай-күйі кейбір ауыр металдардың, нитраттардың, фосфаттардың құрамымен бағаланды.

"Химиялық қосылыстардың биологиялық белсенділігінің физика–химиялық қасиеттері мен параметрлерін компьютерлік болжау" тақырыбы (Губенко М.А., Важева Н.В., Ергалиева Э.М.) кафедрада ҚТҮТУ профессоры, х.ғ.д. Важев В.В.-мен бірлесіп әзірленуде.

2017 жылы "Жасыл тәжірибе алқасы" ҚБ-мен өзара ынтымақтастық туралы Меморандумға қол қойылды. "Шнайдер Галина Борисовна" ЖК-мен органикалық егіншіліктің ғылыми-практикалық жобаларын жасау, жүйелерді жобалау, инновациялық технологиялар жағдайында (шаруашылық келісімшарт негізінде) өсімдіктер өсіру бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстарын орындауға шарт жасалды. Шарт үш жылға ұзады.

  • ҚМПУ ҒЗО экология және биология мәселелері ғылыми-зерттеу орталығы аймақтың фаунасын, сирек кездесетін түрлердің қазіргі заманғы мәртебесін зерттеу, Қазақстанның ерекше қорғалатын табиғи аумақтарының желісін дамыту, халықаралық, аймақтық жобалар саласында зерттеулер жүргізеді. Жетекшісі б.ғ. д., профессор Брагина Т.М., қатысушылар б.ғ.к., профессор Брагин Е.А., биология магистрі Рулева М.М., биология магистрі Бобренко М.А.
  • Биоалуантүрлілікті зерттеудің ғылыми – зерттеу орталығы Қостанай облысының флорасын, альгофлорларын, Қостанай облысының сирек кездесетін және жойылып бара жатқан өсімдіктерін зерттеу бойынша зерттеулер жүргізеді; Қазақстанның палеонтологиялық мұрасы және т.б. профессор Пережогин Ю.В. зерттеулерге кафедраның ПОҚ – б.ғ.к., профессор Бородулина О.В., б.ғ.к., доцент Қонысбаева Д.Т., аға оқытушы Курлов С.И., жаратылыстану ғылымдарының магистрі Қожмұхаметова А.С., биология магистрі Божекенова Ж.Т.
  • Адам физиологиясы бағыты, жастардың, мектеп оқушыларының морфофункционалды және психофизиологиялық ерекшеліктері бойынша зерттеулердін жетекшісі– биология магистрі, аға оқытушы Суюндикова Ж.Т.
  • Қоршаған ортаны химиялық-экологиялық зерттеу бағыты бойынша зерттеулер өткізеді -х.ғ.к., профессор Әбдіқалықова К.А., х.ғ.к., профессор Жумагалиева Б.М., п.ғ.к., доцент Чернявская О.М., педагогика магистрі Тауакелов Ш.А., жаратылыстану ғылымдарының магистрі Ардакова Э.А. Химиялық қосылыстардың физика-химиялық қасиеттері мен биологиялық белсенділігін компьютерлік болжау химия магистрі саласен зертуйді Губенко М.А., п.ғ.к., доцент Важева Н.В. органикалық амидтердің бейорганикалық қышқылдармен өзара әрекеттесуі – х.ғ.к., доцент Таурбаева Г.У.
  • ҚР БҒМ Техникалық және кәсіптік білім беру мәселелері жөніндегі республикалық оқу-әдістемелік кеңеспен бекітілген "өнеркәсіптік газдар өндірісі" білім беру бағдарламасын әзірлеу (серіктес - "Кәсіпқор "Холдингі" КЕАҚ, "Профаккредагентство" ЖШҚ (РФ), 2020 ж. - п. ғ. к., доцент О. М. Чернявская, химия магистрі, Чашков пр. В. Н.

ПОҚ халықаралық жобаларға, конференцияларға, семинарларға, бейнеконференцияларға, ғылыми тағылымдамаларға қатысады. 2019 жылы Брагина Т.М., Рулева М. М., Бобренко М. А. "білім беру саласындағы норвегиялық халықаралық ынтымақтастық орталығында (SIU)"тағылымдамадан өтті.

Кафедраның ПОҚ Дүниежүзілік Даму Банкінің, "Кәсіпқор "Холдингі" КЕАҚ,"Тұран-Профи" кәсіби академиясының техникалық және қаржылық қолдауымен жобаларды жүзеге асырады: "Еңбек дағдыларын дамыту және жұмыс орындарын ынталандыру" жобасын іске асыру шеңберінде кәсіби стандарттарды әзірлеу. Чернявская О.М., Чашков В.Н. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мақұлдауына және бекітуіне ие болған "Өнеркәсіпке арналған химикаттар өндірісі" бағыты бойынша бірқатар кәсіби стандарттарды орындады.

Оқытушылардың ғылыми зерттеулерінің негізгі нәтижелері монографияларда баяндалған
  • Брагина Т.М., Брагин Е.А. Природные условия и животный мир государственного природного резервата Алтын Дала. – Костанай: Костанайполиграфия, 2017. – 236 с.
  • Bragina, T.M., Nowak, A., Vanselow, K.A. and Wagner, V. Grasslands of Kazakhstan and Middle Asia: the ecology, conservation and use of a vast and globally important area. In: Grasslands of the World: diversity, management and conservation / Squires, V.R., Dengler, J., Feng, H. & Hua, L. (Eds.). - Publisher: CRC Press, Boca Raton, US. - 2018. — PP.139 - 167 (512 p. full book).
  • Брагин Е.А., Брагина Т.М. Позвоночные животные Наурзумского заповедника. – Костанай: Костанайполиграфия, 2017. – 160 с.
  • Брагина Т.М., Брагин Е.А., Бобренко М.А., Рулёва М.М. Редкие и исчезающие виды животных Костанайской области (беспозвоночные, позвоночные) / под научной ред. Брагиной Т.М., Брагина Е.А. – Костанай: ТОО «Костанайполиграфия», 2018. – 208 с.
  • Wagner V., Bragina T.M., Nowak A., Smelansky I.E., Vanselow K.A. Grasslands and Shrublands of Kazakhstan and Middle Asia. - Copyright © 2020 Elsevier Inc. Pages 750-758. In:Encyclopedia of the World's Biomes. - Copyright © 2020 Elsevier Inc. – 3500 pp.
  • История изучения Наурзумской экологической сети исследованы профессором Брагиной Т.М., ее работа имеет огромную популярность в мировом масштабе (Брагина Т.М. Наурзумская экологическая сеть (история изучения, современное состояние и долгосрочное сохранение биологического разнообразия региона представительства природного объекта Всемирного наследия ЮНЕСКО). Костанай: Костанайполиграфия,- 2009.-200 с.)
  • Султангазина Г.Ж., Хрусталева И.А., Куприянов А.Н., Адекенов С.М. «Флора национального природного парка «Бурабай» - Монография. – Новосибирск: Издательство СО РАН, 2014. 242 с.
  • Султангазина Г.Ж., Куприянов А.Н. «Пирогенные сукцессии в сосновых лесах Кокшетауской возвышенности после пожаров». - Монография. – Новосибирск: Академическое издательство «Гео», 2017. 174 с.
  • Редкие виды растений Северного Казахстана: Монография / Г.Ж. Султангазина, А.Н. Куприянов, С.В. Боронникова[и др.]; под научной ред. А.Н. Куприянова – Костанай, 2020. – 246 с.
  • Рекомендации по сохранению редких растений Северного Казахстана, научное издание, Султангазина Г.Ж., Куприянов А.Н., Боронникова С.В., Бейшова И.С., Бельтюкова Н.Н., Ульянов В.А., Бейшов Р.С., Сбоева Я.В. – Костанай, 2020.
Жарияланымдар

Кафедраның ғылыми әлеуеті нөлдік емес импакт-факторы бар басылымдарда ғылыми ізденістерді жариялау арқылы өз зерттеулерінің нәтижелерін халықаралық деңгейде талқылауға барлық алғышарттарға ие: Брагина Т.М. - 6, Г.Ж. Султанғазина (7), Бугубаева А.У. (6), О.В. Дрюк (2), Ж.Т. Сүйіндікова (2), А.К. Сәкен (2), М.М. Рулева (1), А.С. Кожмухаметова (1), Г.А. Ручкина (1). Шетелдік басылымдарда - Ю.В. Пережогин, О.В. Бородулина, С.И. Курлов (https://rcb.kspi.kz/).

Кафедра оқытушыларының ғылыми нәтижелері Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Білім және ғылым саласындағы бақылау комитетінің тізіміне енген басылымдарда үнемі жарияланып отырады: ҚР ҰҒА жаршысы, Биол. және медиц. басылымдарында, Алматы; ҚР ҰҒА Хабаршысы, Алматы; әл-Фараби атындағы ҚазҰУ жаршысы, Экологиялық, Биологиялық басылымдары, Алматы; 3i-Интеллект, идея, инновация, Қостанай; Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің хабаршысы; Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы, Астана қ.

Сонымен қатар кафедра оқытушыларының ғылыми зерттеулерінің нәтижелері Ресейдің ғылыми журналдарында көрсетілді: Кемерово мемлекеттік университетінің хабаршысы; Томск мемлекеттік университетінің хабаршысы; антропогендік бұзылған аумақтардың флорасы мен өсімдіктері; Сібір мен Қазақстанның ботаникалық зерттеулері, Кемерово қаласы; Ресей ормандары және олардағы шаруашылық, Екатеринбург қаласы.

БҒСБК ұсынған отандық басылымдарда т.М. Брагина, г. Ж. Сұлтанғазина (30), О.В. Дрюк (5), М.М. Рулева (3), М.А. Бобренко (2) жарияланады.

Ғылыми нәтижелер алыс және жақын шет елдердің конференция материалдарында ағылшын, қазақ, орыс тілдерінде жарияланады.

Пайдалы модельге Патент

Патент на полезную модель № 5485, Генетикалық паспортты пайдалана отырып, өсімдіктердің сирек түрлерін генетикалық сәйкестендіру тәсілі / Способ генетической идентификации редких видов растений с использованием генетического паспорта/Method of genetic identification of rare plant species using a genetic passport. РГП «Национальный институт интеллектуальной собственности», Министерства юстиции Республики Казахстан, 2020 (Султангазина Г.Ж.).

Авторлық құқық объектісіне құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы куәліктер:
  • Электронный гербарий (электронное учебное пособие) Свидетельство о государственной регистрации прав на объект авторского права № 1056 от 05.06.2014 г. (Султангазина Г.Ж., Гевел Н., Петрова Е.).
  • Физиология устойчивости растений к неблагоприятным условиям среды. Свидетельство о государственной регистрации прав на объект авторского права № 1708 от 10.08.2016г. (Султангазина Г.Ж., Абилева Г.А.).
  • Ортаның қолайсыз жағдайларына өсімдіктер физиологиясының орнықтылығы. Свидетельство о государственной регистрации прав на объект авторского права № 1709 от 10.08.2016г. (Султангазина Г.Ж., Абилева Г.А.).
  • Ботаника (Asteraceaeтұқымдасы) (электронное учебное издание). Свидетельство о государственной регистрации прав на объект авторского права № 1969 от 07.08.2017г. (Султангазина Г.Ж., Нурбекова Б.)
  • В рамках работы по Гранту МОН РК по теме «Создание информационной базы данных по палеонтологическому наследию геоисторического пространства Казахстана» получено свидетельство о государственной регистрации прав на объект авторского права «Палеонтологическое наследие геоисторического пространства Казахстана (база данных)» № 481 от 29 марта 2017.(Пережогин Ю.В., Сухов М.В.).
  • Редкие виды растений Северного Казахстана, Свидетельство о внесении сведений в государственной реестр прав на объекты охраняемые авторским правом № 10223 от 26.05.2020г. (Султангазина Г.Ж.).
Оқу-әдістемелік әдебиетті басып шығару

Білім беру бағдарламасын жетілдіру және оқытудың тиімділігін арттыру үшін кафедра оқытушылары оқу-әдістемелік әдебиеттерді жасау және басып шығару бойынша үнемі жұмыс жасайды.

Кафедра оқытушылары мемлекеттік, орыс және ағылшын тілдерінде дайындаған "Тіршілік қауіпсіздігі негіздері" пәні бойынша оқу құралдарын ҚР БҒМ Республикалық оқу-әдістемелік кеңесі баспаға ұсынды (Жалкевич В.Т., Орлова Л.Г., Пиримова Э.Р., Бабенко О.Н.).

"Өсімдіктер физиологиясы" оқу құралы, "Өсімдіктер физиологиясы" пәні бойынша электрондық оқу құралы, ҚР БҒМ РОӘК басылымға ұсынған (Султанғазина Г.Ж.).

 «Biology of plants (Plant physiology)», "Өсімдіктер биологиясы (Өсімдіктер физиологиясы)" пәндері бойынша оқу құралдарын ҚР БҒМ РОӘК баспаға ұсынған (Султанғазина Г.Ж.).

Білім алушылардың ғылыми-зерттеу жұмысы

Жоғары оқу орнындағы оқу процесі студент ғылымы ерекше рөл атқаратын ғылыммен тығыз байланысты екені баршаға мәлім. Биология ББ студенттерінің инновациясы мен шығармашылығы үшін қолайлы жағдайлар жасауға және қолдауға "BIOVITA" студенттік ғылыми үйірмесінің жұмысы бағытталған.

"BIOVITA" үйірмесі студенттердің ҒЗЖ орындауда жоспарлы, жүйелі тәсілдемесіне ықпал етті. Студенттердің әртүрлі деңгейдегі ғылыми іс-шараларға қатысуы жаппай болды. Сонымен, "Биология" ББ студенттері бірнеше рет СҒЗЖ республикалық конкурсының, ҚР ЖОО студенттік ғылыми қоғамдарының республикалық форумының, "үздік курстық жұмыс" республикалық конкурсының, "Жас ғалым"студенттердің зерттеу жұмыстарының республикалық конкурсының жүлдегерлері болды. Университеттің ғылыми-практикалық конференцияларына қатысу да мақтау қағаздарымен марапатталды.

Студенттерді СҒЗЖ-ға тартудың мазмұны мен нысандары алуан түрлі: дипломдық жұмыстарды орындау, соның ішінде жұмыс берушілердің тапсырыстары бойынша; ғылыми – зерттеу жобаларына қатысу; проблемалық топтарға қатысу (мысалы, "студенттердің экологиялық білімі" – қауымдастырылған профессорлар Таурбаева Г.У., Важева Н.В., Чернявская О.М., аға оқытушы Губенко М.А.; "Химияны оқыту әдістемесінің мәселелерін зерттеу" – жетекшілері қауымдастырылған профессорлар Таурбаева Г.У., Чернявская О.М., магистр Тауакелов Ч.А.; "Компьютерлік химия" - жетекшісі химия магистрі, Губенко М.А.; "Дәрілік өсімдіктер химиясы" – жетекшісі Абдықаликова К.А., профессор, х.ғ.к.; "Қолданбалы биохимия" – жетекшісі қауымдастырылған профессорлар Важева Н.В., Таурбаева Г.У.; "Химиялық олимпиадалар ғылымды тереңдетіп оқыту құралы ретінде" - жетекшісі профессор Жұмағалиева Б.М.).

Студенттерді олимпиадаларға дайындауды Химия ББ оқытушылары Г.У. Таурбаева, К.А. Әбдіқалықова, О.М. Чернявская және т. б. жүзеге асырады.

2019 жылдың сәуір айында "Химия" ББ студенттері командасы құрамында Т. Жиенбаев, И. Чапаксин, С. Жаналинова п.ғ.к., доцент О. М. Чернявскаяның жетекшілігімен химия бойынша XI Республикалық студенттік олимпиадада бірінші командалық орынды және Тоқтасын Жиенбаев үшінші Жеке орынды иеленді.

"Химия" ББ ПОҚ жалпы қазақстандық "Студио 3" пәндік олимпиадасының, химия пәні мұғалімдерінің облыстық пәндік олимпиадасының құжаттар пакетін әзірлеуге әдістемелік қолдау көрсетеді;

Оқытушылар мен түлектер студенттердің ғылыми жұмыстарын ұйымдастыру, атап айтқанда биохимиялық экспериментті қолдану, тамақ өнімдерін талдау, заттар мен материалдарды зерттеу бойынша үлкен бірлескен ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізеді. Осындай жұмысты Г.У. Таурбаева атындағы дарынды балаларға арналған мектеп-интернатымен жүзеге асырады. Ы.Ы. Алтынсарин атындағы мектеп-гимназиясымен С. Мауленова, М.А. Губенко және Важева Н.В. ФМЛ, "ақпараттық технологиялардың мамандандырылған мектеп-лицей-интернаты "Озат, Затобол мектеп-гимназиясы, т. б. "Озат" оқушылары жүлделі орындарға ие болған В.И. Вернадский атындағы Бүкілресейлік жасөспірімдер ғылыми-зерттеу жұмыстары байқауының ұйымдастыру комитетінің алғыс хаттары химия пәні мұғалімдеріне және М.А. Губенкоға жеке жіберілді.

Профессор Брагина Т.М. жетекшілігімен "Энтомологиялық топ" студенттік зерттеу топтары белсенді жұмыс істейді, "оқушылар мен студенттердің физикалық дамуы мен денсаулық деңгейін зерттеу" (жет. Суюндикова Ж. Т.).

"Биомир" проблемалық тобы-адам мен жануарлар физиологиясы саласында ғылыми зерттеулер жүргізу дағдыларын меңгергісі келетін және осы қызметті оқумен сәтті үйлестіретін студенттердің ерікті ұйымы. Қауымдастырылған профессор Г.А. Ручкина, б.ғ.к. жетекшілігімен жүргізілетін топ студент жастардың өзін-өзі оқытуына, өзін-өзі тәрбиелеуіне, өзін-өзі сақтауына және өзін-өзі дамытуына ықпал етеді.

Студенттік "Бедвочерлер клубы" (Брагина Т.М. – куратор, куратордың көмекшісі-Рулева М.М., Валяева Е.А. – ғылыми кеңесшілер), студенттік тіл клубы (Суюндикова Ж.Т., Бобренко М.А.) әлеуметтік маңызы бар белсенділікке ынталы білім алушыларды біріктіреді. 

"Қолданбалы биохимия" проблемалық топтары (жет. ассоц. профессор Важева Н.В., Таурбаева Г.У.), "Дәрілік өсімдіктер химиясы" (жет. профессор Абдыкаликова К.А.) студенттерді туған өлкенің қоршаған орта объектілерін зерттеудің қызықты әлеміне тартады.

Химия пәнінің оқытушылары мен студенттері үшін "Химия және бәрі, бәрі, бәрі" Youtube арнасы (Губенко М.А.) құрылды, ол химия, педагогика, қолданбалы дағдылар бойынша дидактикалық бейнелер кітапханасы болып табылады. Арнада тақырыптық парақтар бар, олардың ішінде "Химия" мамандығы оқытушыларының дәрістері; химиялық технология, химия негіздері, химиялық экология және басқа пәндер мен бағыттар бойынша материалдар бар.

"Компьютерлік химия" проблемалық тобы (жет. Губенко М.А.) химияда әртүрлі бағдарламалар мен қызметтерді қолданатын, сондай-ақ химиялық экспериментті компьютерлендірумен айналысатын студенттерді біріктіреді

Кафедраның ПОҚ ғылыми қызметінің бағыттары бойынша, ғылыми зерттеулердің нәтижелерін және оларды оқу үдерісінде қолдану тәсілдерін қорыту үшін ғылыми конференциялар, форумдар, дөңгелек үстелдер, кездесулер өткізеді. Мысалы, 50-ге жуық ғылыми ұйымдар мен мекемелердің атынан Ұлыбритания, Германия, Израиль, Қазақстан, Ресей, Америка Құрама Штаттарының белгілі ғалымдары қатысатын "Азия даласының биологиялық әртүрлілігі" халықаралық конференциясын өткізу дәстүрге айналды.

Биология және химия кафедрасының профессорлық-оқытушылық құрамы студенттер мен жас ғалымдардың жыл сайынғы «Қазіргі заманғы биологияның әдістемесі, теориясы мен практикасы» атты Халықаралық ғылыми-практикалық конференциясын ұйымдастырып, сәтті жүзеге асырылуда. (Methodology, theory and practice of modern biology). Конференция материалдарының негізінде жыл сайын жинақ шығарылады (2020 жылы көлемі 600 беттен асады). Жинақтың электронды нұсқасын А. Байтұрсынов атындағы ҚРУ-дың on-line кітапханасынан және Қазақстанның ЖОО аралық электронды кітапханасынан  (РМЭБ) алуға болады.